Selecties

Cardiovasculair stelsel:

• Arteriële hypertensie : alternatief bij intolerantie voor ACE-inhibitoren.
• Post-myocard infarct: alternatief bij intolerantie voor ACE-inhibitoren.
• Hartfalen met gedaalde ejectiefractie: alternatief bij intolerantie voor ACE-inhibitoren.

• Nefroprotectie: alternatief bij intolerantie voor ACE-inhibitoren.

Motivatie

MOTIVATIE VOOR DE SELECTIE

• Voor de meeste indicaties blijken de sartanen even werkzaam als de ACE-inhibitoren, maar de werkzaamheid van de ACE-inhibitoren is beter onderbouwd. De sartanen kunnen gebruikt worden als er een indicatie is voor een ACE-inhibitor, maar deze laatste bijvoorbeeld hoest veroorzaakt. Ze worden ook gebruikt bij nefropathie, vooral bij patiënten met type 2-diabetes, maar ACE-inhibitoren blijven hierbij de eerste keuze (zie 1.7.2. Sartanen).
• Valsartan is geselecteerd omdat het de enige sartaan is die voor drie indicaties geregistreerd is : hypertensie, post-myocardinfarct en hartfalen.

Dosering

Hypertensie

• 80 mg 1x/d, eventueel tot 320 mg 1x/d.

Na myocardinfarct

• 20 mg 2x/d, eventueel tot 160 mg 2x/d.

Hartfalen

• 40 mg 2x/d, nadien langzaam verhogen tot de maximaal verdraagbare dosis (max.160 mg 2x/d).

In geval van nierfalen

• Geen dosisaanpassing nodig bij patiënten met een creatinineklaring > 10 ml/min.

Delen en pletten

• Delen: zie de farmaceutische vormen vermeld in het GGR naast de specialiteit (valsartan). Zie ook Intro 2.11.7 De toedieningswegen en farmaceutische vormen voor meer informatie over de gebruikte termen.
• Pletten: zie Intro 2.11.12. Pletten van een geneesmiddel. Zie ook Pletfiches (voer de naam van de molecule in de zoekbalk in).

Bijzondere voorzorgen

• Starten met lage dosis en de dosis langzaam verhogen wegens het risico op verslechtering van de nierfunctie, vooral bij ouderen en bij bestaan van hartfalen of nierinsufficiëntie.
• Bij patiënten met volumedepletie, bv. bij behandeling met hoge doses diuretica (zie rubriek “Ongewenste effecten”), raadt men aan te starten met een zeer lage dosis (bv. ¼ van de klassieke dosis) van het sartaan en deze geleidelijk te verhogen, gezien het risico van hypotensie bij de eerste dosis en bij dosisverhoging.
• Bij perifeer vaatlijden of veralgemeende atherosclerose moeten sartanen voorzichtig opgestart worden, gezien de grote kans op stenose van de nierarteriën bij deze patiënten.
• De nierfunctie en de kaliëmie controleren vóór de start van de behandeling of een dosisverhoging en een tweetal weken nadien.
• Tijdens acute episodes van dehydratie (diarree, braken, koorts,…) die langer dan 24u aanhouden, moet overwogen worden tijdelijk de dosis van het sartaan te verlagen of de inname stop te zetten om acute nierschade te voorkomen, zeker bij oudere of kwetsbare patiënten.
• Bij patiënten met ernstige nierinsufficiëntie (GFR < 30 ml/min/1,73 m²) moet tijdelijke onderbreking van het sartaan worden overwogen bij gebruik van beeldvorming met een joodhoudende contraststof.
• Er is onvoldoende evidentie dat het moment van inname (’s ochtends of ’s avonds) van antihypertensiva een invloed heeft op de werkzaamheid ervan.

Ongewenste effecten

• Hoest (soms na meerdere jaren behandeling), zeldzamer dan met de ACE-inhibitoren.
• Hypotensie na de toediening van de eerste dosis of na dosisverhoging, vooral bij patiënten met voorafbestaande stimulatie van het renine-angiotensine-systeem (volumedepletie door diuretica, hartfalen, stenose van de nierarteriën), en dit vooral bij de behandeling van hartfalen.
• Verslechtering van de nierfunctie (en soms acute nierinsufficiëntie), vooral bij patiënten met voorafbestaand nierlijden en bij patiënten met hartfalen, uitgesproken volumedepletie of dehydratie.
• Hyperkaliëmie, zelden hyponatriëmie.
• Rash.
• Gastro-intestinale stoornissen (o.a. diarree), smaakstoornissen.
• Angio-oedeem (dat soms pas na meerdere maanden tot jaren behandeling optreedt en frequenter is bij patiënten van Afrikaanse afkomst en bij patiënten met antecedenten van angio-oedeem dat niet te wijten was aan gebruik van een geneesmiddel met een effect op het renine-angiotensinesysteem), zeldzamer dan bij ACE-inhibitoren.
• Olmesartan: ook ernstige enteropathie met villeuze atrofie en uitgesproken diarree (zeldzaam) [zie Folia februari 2014 en Folia januari 2025] en auto-immune hepatitis.

Interacties

• Overdreven bloeddrukdaling, vooral orthostatisch, bij combineren van meerdere antihypertensiva, bij associëren met nitraten, molsidomine, fosfodiësterase type 5-inhibitoren, levodopa of alcohol en bij volumedepletie.
• NSAID’s kunnen het effect van antihypertensiva tegengaan.
• Verhoogd risico van hyperkaliëmie bij associëren met andere kaliumsparende middelen (o.a. kaliumsupplementen (ook dieetzouten), kaliumsparende diuretica, ACE-inhibitoren/sartanen, trimethoprim (co-trimoxazol), heparines en NSAID’s); dit risico is vooral hoog bij bestaan van nierinsufficiëntie (zie Inl.6.2.7. Hyperkaliëmie).
• Verdere verslechtering van de nierfunctie (met risico van acute nierinsufficiëntie) bij associëren met NSAID’s of diuretica, vooral bij stenose van de nierarteriën of volumedepletie. Dit geldt zeker bij combineren van een sartaan + een NSAID + een diureticum.
• Stijging van de plasmaconcentraties van lithium.
• Candesartan, irbesartan, losartan en valsartan zijn substraten van CYP2C9 (zie Tabel Ic. in Inl.6.3.).

Contra-indicaties

• Zwangerschap.
• Bilaterale stenose van de nierarteriën of stenose bij unieke nier.
• Hyperkaliëmie.
• Voor de meeste sartanen vermeldt de SKP ernstige leverinsufficiëntie als contra-indicatie.
• Op de website https://www.geneesmiddelenbijlevercirrose.nl worden alle sartanen als “onveilig” (te vermijden) bij levercirrose beoordeeld.

Prijstabel